Archiwum kategorii: renta z tytułu niezdolności do pracy

Niezdolność do pracy według przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Niezdolność do pracy – definicja

Niezdolność do pracy w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ustawa o emeryturach i rentach z FUS) oznacza 1. całkowitą lub częściową utratę zdolności do pracy zarobkowej, 2. jeżeli utrata tej zdolności nastąpiła z powodu naruszenia sprawności organizmu i 3. nie rokuje odzyskania zdolności do pracy nawet po przekwalifikowaniu.

Uwaga
Zachowanie  zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy.

Możliwość wykonywania pracy zarobkowej w formie telepracy, albo na stanowisku pracy przystosowanym do charakteru niepełnosprawności zatrudnionej osoby nie jest zatem jednoznaczne z rokowaniem odzyskania zdolności do pracy w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i nie koliduje z orzeczeniem niezdolności do pracy, uprawniającym do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy.

Niezdolność do pracy może być całkowita lub częściowa.

Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która – przy zachowaniu zastrzeżeń, dotyczących przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej – utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.

Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która – przy zachowaniu zastrzeżeń, dotyczących przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej – w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

Obok orzeczenia niezdolności do pracy lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych orzeka także w przedmiocie zdolności do samodzielnej egzystencji.

W przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji.

Orzeczenie o niezdolności do pracy.

Orzeczenie o niezdolności do pracy wystawia lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W orzeczeniu lekarz orzecznik dokonuje oceny niezdolności do pracy, jej stopnia, a także ustala:
1. datę powstania niezdolności do pracy,
2. trwałość lub przewidywany okres niezdolności do pracy,
3. trwałość lub przewidywany okres niezdolności do samodzielnej egzystencji,
4. związek przyczynowy niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami,
5. celowość przekwalifikowania zawodowego .

Co do zasady niezdolność do pracy orzeka się na okres nie dłuższy niż 5 lat.
W sytuacji, gdy według wiedzy medycznej nie ma możliwości odzyskania zdolności do pracy przed upływem tego okresu, niezdolność do pracy orzeka się na okres dłuższy niż 5 lat.

Przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się
1. stopień naruszenia sprawności organizmu,
2. możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji,
3. możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy,
4. celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy stanowi podstawę do wydania decyzji m.in. w sprawie renty z tytułu niezdolności do pracy.

Odwołanie się od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS

Osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika. Sprzeciw można złożyć w ciągu 14 dni od doręczenia orzeczenia. Sprzeciw kieruje się do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem właściwej miejscowo – ze względu na miejsce zamieszkania skarżącego – jednostki organizacyjnej ZUS.

Od orzeczenia może się także odwoływać ZUS. W takim wypadku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może w ciągu 14 dni od dnia wydania orzeczenia zgłosić zarzut wadliwości orzeczenia. Zarzut także rozpatruje komisja lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. O zgłoszeniu zarzutu wadliwości orzeczenia właściwa jednostka organizacyjna ZUS niezwłocznie zawiadamia osobę zainteresowaną.

Szczegółowe zasady i tryb orzekania o niezdolności do pracy reguluje Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy.

Zobacz też wpisy:
Czy na rencie można pracować?
Czy na rencie można pracować? c.d.
Niezdolność do pracy – co to znaczy

 

Czy na rencie można pracować

Niedawno na forum grupy Niepełnosprawni w portalu Goldenline.pl, padło pytanie, cyt.: „Czy dorabianie legalne na etacie przez osobę niepełnosprawną wiąże się z utratą renty?”

Już o tym pisałam. Takie pytania często się jednak powtarzają, odpowiedziałam więc tam i odpowiadam tu – raz jeszcze .

W przypadku renty orzeczonej z tytułu niezdolności do pracy,  wchodzą w grę (m.in.) przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

art. 4 ust 5 ustawy o rehabilitacji wskazuje, że zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach:
1) przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej;
2) zatrudnienia w formie telepracy.
Kontrolę w zakresie spełniania w/w warunku przeprowadza Państwowa Inspekcja Pracy.

Oznacza to, że obowiązujące przepisy dopuszczają podjęcie zatrudnienia (bez względu na jego prawną formę, n.p. umowa o pracę, umowa zlecenie itp) przez osoby zaliczone nawet do znacznego stopnia niepełnosprawności i z orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy.

Co więcej – nie tylko dopuszczają, ale nawet ustanawiają dofinansowania dla zatrudniających je pracodawców – o tym opowiem kiedy indziej.

Problem interpretacyjny dla lekarzy orzeczników rodzi brzmienie art. 12 ustawy o emeryturach i rentach, który stanowi, ze:
niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (ust. 1).
Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (ust.2).
Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (ust. 3).
Jeżeli jednak tylko na tym przepisie będziemy się opierać, to popełnimy błąd.

Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach zachowanie zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy.

Te warunki podałam na początku wypowiedzi.

Jeżeli zatem osoba ze stwierdzoną całkowitą niezdolnością do pracy znajdzie zatrudnienie, a jej stanowisko pracy:

1. będzie przystosowane do jej szczególnych potrzeb, wynikających z niepełnosprawności, bądź

2. będzie to telepraca,

3. a prawidłowość dostosowania stanowiska do potrzeb, wynikających ze stopnia i charakteru niepełnosprawności zatrudnianej osoby, zostanie skontrolowana przez Państwową Inspekcję Pracy,

to takie zatrudnienie nie może stanowić podstawy do ewentualnego podważenia decyzji lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy.

Ważne też, że wspomniana akceptacja dostosowania stanowiska pracy do niepełnosprawności przez Państwową Inspekcję Pracy nie jest ustanowiona przez ustawę jako wymóg, bezwzględnie konieczny do takiego zatrudnienia. Ustawa wskazuje jedynie Państwową Inspekcję Pracy jako ten podmiot, który jest uprawniony na zasadzie wyłączności do przeprowadzenia kontroli. Inne podmioty nie mogą tego uczynić. Kontrola przeprowadzona przez podmioty inne, niż Państwowa Inspekcja Pracy, nie będzie miała skutku w zakresie przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Podkreślam jednak – to są ogólne zasady, a każdy przypadek jest indywidualny.
Pozdrawiam i życzę powodzenia.